W wielu grach, które trudno uznać za warianty szachów, można doszukać się cech charakterystycznych dla królewskiej gry. Dwie armie, każda złożona z różnych rodzajów bierek - o zróżnicowanej sile i poruszających się w odmienny sposób - to podstawowa własność licznej grupy gier planszowych, wśród których prym wiodą właśnie szachy. Wymieńmy jeszcze kilka cech:

• bierki poruszają się po liniach poziomych, pionowych i ukośnych;
• bicie polega na zajęciu miejsca bierki zbijanej przez bijącą;
• jedna z bierek, chociaż słaba i mająca mały zasięg ruchów, jest najważniejsza, bo jej zbicie rozstrzyga o zwycięstwie lub porażce,

Gdyby teraz zapytać, o jaką grę chodzi, większość osób wymieniłaby szachy lub którąś z ich odmian. Słusznie, ale poprawnych odpowiedzi znalazłoby się więcej. Jedna z nich brzmiałaby: ploy.

Ploy jest przy szachach noworodkiem, liczy sobie zaledwie 15 lat; daleko mu także do popularności królewskiej gry, choć w wielu krajach istnieją „ployowe" kluby i organizowane są turnieje; jest to bowiem gra pomysłowa, atrakcyjna i poza wymienionym podobieiństwem dorównuje szachom pod jednym względem - złożoności i taktyki.

Twórca gry, Brytyjczyk Fred Thibault, odżegnuje się od wszelkich inspiracji szachowych. Twierdzi, że chciał stworzyć coś nowego, oryginalnego, niczym się nie sugerując. Być może. Natomiast bez wątpienia oryginalna i pomysłowa jest nazwa gry; słowo ploy pochodzi z języka szkockiego i ma trzy znaczenia: manewr, posuniecie taktyczne lub wyprawa, eskapada albo ciężka praca, harówka.    Wszystkie    znaczenia, łącznie z ostatnim (wytężanie umysłu to też nie lada wysiłek) pasuje do charakteru gry.

Szczerze Państwa zachęcam do wykonania planszy i bierek. Planszę można narysować na kartonie według rysunku. 81kolistych pól, tworzących kwadrat 9X9, połączonych jest liniami biegnącymi w czterech kierunkach. Koliste bierki, równe lub nieco większe od pól, najlepiej wyciąć z grubej tektury. Każda strona powinna dysponować 15 bierkami. Na wszystkich bierkach narysowanych jest od 1 do 4 promieni, w różnych konfiguracjach. Bierki jednej strony są bule z czarnymi liniami, drugiej - odwrotnie. Liczba promieni oznacza rodzaj bierki. Wszystkie rodzaje bierek oraz ich ustawienie początkowe pokazane są na rysunku poniżej.




Narysowane na bierkach promienie wyznaczają kierunki, w których mogą się one poruszać, tzn. bierkę można przesunąć wzdłuż linii stanowiącej przedłużenie promienia. Zasięg ruchu zależy od rodzaju bierki. Dowódcę i tarczownika można przesunąć o jedno pole, zwiadowcę - o jedno lub dwa pola, kopijnika - o jedno, dwa lub trzy pola. Przesunięcie nie jest jednak jedynym ruchem. Chcąc przesunąć bierkę w wybranym kierunku, nierzadko przedtem trzeba ustawić ją tak, aby promień pokrywał się z linią przesunięcia. W tym celu należy wykonać bierką obrót - i jest to drugi dozwoiony rodzaju ruchu.

Partię rozpoczynają białe. Każdy ruch polega na obróceniu w miejscu lub przesunięciu jednej bierki. Bierkę można przesunąć tylko na wolne pole lub na pole zajęte przez bierkę przeciwnika. W tym drugim przypadku bierka przeciwnika zostaje zbita i usunięta z planszy. Przesunięcie na pole zajęte przez własną bierke, a także przeskakiwanie nad inną bierką jest niedozwolone. Tarczownikiem można także wykonać szczególny ruch złożony z przesunięcia i po nim natychmiastowego obrotu. Pazostałe bierki rnusza wybierać: przesunięcie lub obrót.

Wygrywa ten, kto zbije dowódcę przeciwnika. Zwyciężyć można także zbijając wszystkie bierki przeciwnika poza dowódcą. Ta druga możliwość wygragnej wbrew pozorom również wiąiże się z królewską grą, taką bowiem możliwość zakończenia partii przewidywały reguły szachów w średniowieczu.